امید، انتقاد، فرصت

مهرانگیز کار
12-12-2008

ماده یک اعلامیه جهانی حقوق بشر:
تمام افراد بشر آزاد زاده می‏شوند و از لحاظ حیثیت و کرامت و حقوق با هم برابرند. همگی دارای عقل و وجدان هستند و باید با یکدیگر با روحیه‏ای برادرانه رفتار کنند.
پس از رویارویی انسان با ویرانی‏های جنگ جهانی دوم، مردم در سراسر جهان رویایی را پرورش دادند که بر پایه آن بتوانند به یک توافق بین‏المللی برای احترام به ضوابط جهانی حقوق بشر دست یابند. در پناه آن آزادی فردی، کرامت انسانی، و فرصت زنده ماندن (حق حیات) را برای ابناء بشر فراهم سازند. هدف این بود که بازرخداد نسل کشی‏ها و تضادهای منجر به خشونت را کنترل کنند.
خطوط اختلاف اخلاق و مذهب که جوامع بشری را از یکدیگر متمایز می‏سازد و بزودی خود را نشان داد و چالشها برای آرمان حقوق بشر، برخورد ارزشها و بازتولید اختلاف نظر پیرامون این که اساساً آزادی، برابری و عدالت با کدامیک از ارزشهای پذیرفته شده جوامع تعریف می‏شود بالا گرفت. تهدید تروریسم و ترس از آن، انهدام سیستماتیک جوامع به بهانه پاکسازی اخلاقی، و محرومیت کامل از دسترسی به مدرسه، غذا، جان پناه در بسیاری از جوامع بشری می‏تواند به این اعلام بین‏المللی بدبینانه بینجامد که تأکید بر حقوق انسانها به نظر می‏رسد غیر ضروری و بی‏ربط است. هنوز امکانات لازم برای حفظ صیانت از آزادی فردی، تنوع گرایی فرهنگی و همچنین فرصتهایی برای انسانها ایجاد نشده تا بتوانند رویای درآمیخته با اعلامیه جهانی حقوق بشر را مثل یک کشتی بی‏عیب و نقص به آب بسپارند.
در محافل حقوق بشری شصتمین سالگرد اعلامیه جهانی حقوق بشر انتقاد، فرصت و امید هر سه به بحث گذاشته می شود و عموماً واقعیتی را گزارش می‏دهند. واقعیت این است که با تدوین و انتشار اعلامیه جهانی حقوق بشر چیزی در جهان تغییر کرده که هرچند امیدها را بارور نساخته و انتقادها را برانگیخته، اما فرصتهایی در اختیار گذاشته که نمی‏توان بر آن چشم فرو بست. بنابراین زبان به انتقاد گشودن به معنای نفی و انتقاد فرصتها نیست. امید آن است که سرانجام دولتها متقاعد بشوند که انعکاس مفاد اعلامیه در سیاست داخلی و خارجی آنها، نه فقط امنیت شهروندان را تضمین می‏کند، بلکه ثبات سیاسی را که عمده ویژگی امنیت ملی است تحقق می‏بخشد. مشروط بر آنکه دولتها از تنشهای ناگزیر که در این راه با آن مواجه می‏شوند نهراسند. دز مراسم برگزاری شصتمین سالروز تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر به همان میزان که از امید سخن به میان آمد، مشکلات اجرایی اعلامیه در جوامع مختلف بررسی شد و در مجموع با حفظ نظرات انتقادی برای نتیجه‏گیری تأکید شد که اعلامیه جهانی حقوق بشر با ارزش‏ترین فرصتی است که در قرن بیستم میلادی با همت انسان نصیب انسان شده و تضعیف آن به هر شکل و صورتی که انجام بشود، بشریت را از صلح به مفهوم وسیع و همه جانبه‏اش دور می‏سازد.